En davans !

Aquesta contribucion foguèt facha per Matieu Castel, la podretz tanben tornar trapar sul Jornalet dins gaire.

Far un bilanç de la jornada dau 24 es complicat. Complicat d’en premier perdequé s’agisse pas per ieu de portar la critica ai nombrosei personas que faguèron l’esfòrç de se desplaçar, nimai de far d’atacas que pòdon èstre sentida coma personalas ais organizaires, qu’ai personalament ren en còntra d’elei (emai puslèu un respiech vertadier). Pasmens fau sacher de còp portar un agach a posteriori sus leis accions menadas per nòstre moviment dins sa globalitat. La situacion actuala de la lenga occitana dins son ensem e pas solament dins lei regions lei mièlhs avançadas dins sa reconoissença institucionala s’amerita d’efiech de se pausar de questions.

Lei chifras mai nautas avançadas son de 15 000 personas, emai se parla en generau d’alentorn de 6 000 personas presentas dins lei mèdias que prenguèron lo temps de ne’n parlar (franc dei mèdias occitan que reprenon la chifra deis organizaires). Pasmens, emai l’aguèsse agut 15 000 personas, lo revèrs es una evidéncia amb mens de la mitat de personas a rapòrt dau darrier passa-carriera tolosenc.

Au bèl acabar lo passa-carriera, de responsables occitanistas manquèron pas d’escornar leis associacions e lei personas escarsas que se mostrèron dobtosa sus l’interés d’aquesta jornada. Sus de fius publics de rets sociaus, eisitèron pas de tractar lei non-alinhats de « romegaires », d’« ases », de gens que deurián aguer « vergonha » e que se pòdon pas mai « dire militants occitans ». Emai posquèri liegir que Marselha èra de tot biais « pas mai una vila occitana », escrich per un responsable provençau. Lo tot en se regaudissant de l’espectaclosa e bèla capitada d’aquela jornada.

M’es avís pasmens que siguèsse estada una tant bèla capitada aquesta jornada, aurián pas agut d’insolentar leis absènts amb una tala violéncia. M’es avís tanben que lo trauc de 10 a 15 000 personas, segurament encara mai, a rapòrt dau passa-carriera de Tolosa pòu en ren èstre degut ai presa de posicions dei non-alinhats. S’èra lo cas, leis responsables dau darrier passa-carriera deurián lèu lèu prene lenga amb elei que d’associacions capables de non mobilizar 15 000 personas ne devon pas aguer gaire en Occitània.

Mai çò ben pus piétger, es qu’en anant rampelar a la lèsta an’un passa-carriera « unitari » una velha d’eleccions regionalas e en anant prepausar d’organizar de pertot de recampaments per cada lenga « regionala », nòstreis organizaires donèron ai pseudo-provençalistas dau Couleitiéu Prouvènço una fenèstra e una tribuna per s’exprimir.

Luèga de se passar dins l’indiferéncia costumiera, aquest an d’aquí, lo passa-carriera d’Arle faguèt venir tres candidats a l’eleccion regionala, demieg lei quaus, probable, aqueu que serà lo president de la region Provence-Alpes-Côte d’Azur. Lei pseudo-provençalistas se pausèron coma lei solets interlocutors per sa veision trencada de la lenga d’Òc, dau temps que leis occitanistas provençaus, gascons, lemosins, auvernhàs ò niçarts anavan escotar de candidats ais eleccions regionalas dins la futura granda region Miegjorn Pirenèu Lengadòc Rosselhon far de promessas a portada unicament localas e en ren virada devèrs l’ensem dei territòris occitan !

De nacionau e pan-occitan, lo passa carriera se transmudèt coma previst per d’uneis « ases » en passa-carriera locau, virat unicament devèrs leis frontièras regionalas decidida per París. Paradòxe crudèl : encapèt de renforçar lo moviment anti-occitan en Provença, dins un contèxte malastrós per l’avenidor deis associacions occitanistas ailà.

Anatz pas creire que me regaudissi d’aquela revirada, que la regreti pregondament. Espèri qu’aurà a tot lo mens lo merite de nos far nos questionar sus nòstres biais d’agir. Avem pas sachut menar aquesta analisi après deis autrei passejadas que siguèron de bravei capitadas, emai amb ben pauc de vertadierei retombadas per la situacion generala de la lenga d’Òc. Es l’ora bessai de se li metre per assajar de comprene çò que nos menèt totei a n’aqueu ponch.

Cresi nautament que devem totei refondar nòstres biais d’accion, bèu premier en se recampant amb l’espandi lo mai larg possible, franc dei consideracions personalas e ideologicas. Devem tanben donar la paraula a una nòva generacion occitanista que deu èstre portada per leis ancians per preparar l’avenidor. Aquela acampada nacionala ven de mai en mai una necessitat e una evidéncia e siáu urós de veire que d’iniciativas son ja estadas presa devèrs aquesta direccion.

La logica e l’intérés generau devon vague que vague l’emportar sus leis interés particulars per posquer assajar de trabalhar ensems a l’entorn d’un subjècte que, v’espèri, nos recampa totei : la subrevida de la nòstra lenga dins l’ensems de son territòri.

Publicités

Sosten al collectiu Marcha – Iniciativa per Occitània

Iniciativa per Occitània, qu’es mai que mai un laboratòri politic, ven de publicar un comunicat, pertocant a la creacion de Marcha!. Aquí es :

Sosten al collectiu Marcha, per renovar lo movement occitan

Ven de se crear un grop apelat “Marcha-Plataforma de la Societat Civilia Occitana”. Sa tòca es de portar mai de transparéncia e d’eficacitat dins lo movement de defensa de l’occitan.

Iniciativa per Occitània, lo laboratòri politic, es d’acòrdi amb los objectius de Marcha e prepausa de trabalhar mai que mai sus los ponches seguents.

1º Las grandas manifestacions unitàrias per defendre l’occitan se devon organizar dins de regions diferentas d’Occitània. Es contraproductiu de las organizar unicament en Lengadòc, coma es lo cas dempuèi 2005.

2º Iniciativa per Occitània sostendrà, per principi, la manifestacion per la lenga occitana que se farà lo 24 d’octòbre de 2015 a Montpelhièr. Mas deploram que se passe encara un còp en Lengadòc. Deploram son lèma vague. Deploram son organizacion opaca. Deploram que i aja pas d’unitat d’accion.

3º L’occitanisme deu cercar de novèls mòdes d’accion per tocar pus eficaçament la populacion, las fòrças socialas e los poders publics. Las grandas manifestacions per l’occitan, fins ara, an agut d’impactes gaireben inexistents.

4º Las revendicacions per l’occitan devon èsser pus ausiblas, pus frapantas e pus ofensivas (dedins e en defòra de las manifestacions). Ne cal acabar amb los lèmas vagues e insipids que remeton pas en question l’òrdre existent. Cal exigir almens:

a) Un sosten material concret als que parlan occitan dins las familhas (ajudar la transmission de l’occitan entre las generacions).

b) Un ensenhament obligatòri de l’occitan (après aver organizat una ofèrta generala de l’occitan dins las escòlas e après aver format mai d’ensenhaires).

c) Un usatge de l’occitan creissent puèi dominant, dins los actes oficials, dins los mèdias e dins lo mond del trabalh.

d) Una “regionalizacion” vertadièra que deu implicar: lo respècte de las regions occitanas istoricas, lor gestion comuna de la lenga occitana, lor union dins una comunautat autonòma d’Occitània, lo drech a l’autodeterminacion per Occitània.

Iniciativa per Occitània
Lo 17 de mai de 2015

« Es pas signat » – Refleccion sus la valor de l’anonimat

Estranhament, o pas d’alhors, una de las primièras reaccions après la parucion de la crida de Marcha! Foguèt aquela de dire : « es pas signat », lèu seguit d’un « qual es darrièr ? ».

E ben non, es pas signat. Mas la rapidesa d’aquesta reaccion es interessanta, e doncas coma avèm pas de rasons d’aparar que que siá e que lo principi de Marcha! Es de far valer la transparéncia dins lo messatge, suspausam qu’es de bon ton d’explicitar un pauc aquela causida, abanç de parlar un pauc de la valor generala de l’anonimat dins l’occitanisme.

Se la crida es pas signada es primièr perque seriá estat excluent. Sa redaccion es pas un azard, foguèt pas ponduda coma aquò sus un còp de cap, mas alimentada pendent qualques meses per de refleccions legidas çai e lai, mai que mai suls fialats socials. Que calga, per recampar tot, escriure concrètament l’afar, al mens una pluma o un clavièr d’ordinator, es una evidéncia. Pasmens l’idèia d’aquel tèxte èra pas que foguèsse aquel, e sonque aquel, de son o sos redactors. Una crida, e mai que mai aquela, dèu èsser de totes. Coma tot çò que Marcha! publica e publicarà, es facha per èsser atalhonada, compresa, dissecada, discutida e disputada per çò qu’es, e pas per la(s) persona(s) que la pensèt. Un redactor, una redactritz, es pas res, un braç, amb potencialament maites cervèls darrièr. En tot cas pas qualqu’un de mai que vos, que sètz presentament a legir aquestas linhas, e pas briga de pretencion d’o èsser. Pas de glòria a tirar d’aver, a la causida, getat un pavat dins la serva o desfonçat de pòrtas entredobèrtas. Juste lo messatge per lo messatge, per s’estacar a çò qu’es dich, al sens, e aital poder i soscar mai a d’aise entre nosautres, a egalitat totala. L’anonimat es doncas pas una règla absoluda sus Marcha!, sonque una aisina, que cadun pòt causir d’emplegar o pas dins sas participacions segon lo messatge que vòl far passar e son importància.

Perque òc, aquò’s un dels problèmas quora escrives en occitan : lo monde te coneisson. Son, de còps, capables, avant d’aver legit una sola linha, de saber de qué vas parlar e cossí s’acabarà ton tèxte. Pòdon tanben, a la causida, decidir per abanç que çò que dises los interèssa pas, coma aquò, en vesent ton nom escrich. Coma lo mitan occitan n’es un e que sovent nos entre-coneissèm, amb, mas coma dins tot mitan/associacion/cèrcle/comunautat las garrolhas etèrnas que pòt i aver, los jutjaments son fachs a la lèsta, coma, d’exemple, aquel qu’es formulat presentament, e qu’es una generalizacion plan azardosa. La debuta de la desfacha de la pensada es quora tos a priori decidisson de çò que vas pensar. Cossí fara alara per pas que la cara de l’emetor prenga lo pas sul contengut del seu messatge ? Basicament (tròp benlèu), escafar la cara e gardar, sol, lo messatge.

Autra remarca : aparentament, seriá rassegurant de saber qual s’amaga darrièr un escais o una abséncia totala d’escais per escriure un tèxte. Rassegurant ? Vòl dire que seriá rassegurant de conèisser, al mens de nom, cada persona capabla de s’exprimir en occitan ? Seriá pas mai rassegurant justament de veire que non, nos coneissèm pas totes e aital daissar un pauc d’esper per l’avenidor, la transmission de la lenga, o mai generalament l’espelida d’idèias nòvas, de dralhas a dobrir… ?

Aquò es una question dobèrta de mai, facha per èsser discutida, etc, per qual que siá, i comprés l’autor d’aquestas linhas, simple braç de la question que li èra sosmetuda per d’autres. Pas de vertat absoluda aquí, contràriament a çò avèm cregut legir, sonque de brigalhs de pensadas que, amassats totes amassa, fargaràn una refleccion.

Acampem-se e anem-i!

Per anar dins lo sens de la crida de Marcha! pertocant a la manif, una refleccion nos es estada mandada per son autor, Matieu Castel, que l’aviá ja facha publicar sul Jornalet. L’i avança la nocion de « Conseu Representatiu dau Pòple d’Òc », notadament.

Lo recent rampèu per anar manifestar a Montpelhier lo 24 d’octòbre de 2015 per aparar la lenga occitana e leis escambis nombrós sus d’aqueu subjècte me faguèron pensar que mancava au movement occitan un organisme de representacion nacionau per poder prene en tota clartat aquela mena de decision qu’implica per sa natura l’ensems dei personas estacadas a nòstra lenga e nòstra cultura.

Ai ja dich, e siáu pas lo solet, quant me semblava una error estrategica dei bèlas de tornar mobilizar per lo quatren còp en dètz ans dins la mesma region administrativa occitana, aplicant de fach lei grands principis centralizators que dins sa grand majoritat, leis occitanistas denóncian. Çò que me sembla mai interessant, es de saupre qualei son lei personas darrier d’aqueu rampèu e sa representativitat vertadiera sus tot lo domeni d’òc. Es bensai aquí que s’atròba lo ponch de feblesa d’aqueu rampèu sortit d’enluòc qu’a un pauc de mau d’escondre que, fin finala, demanda en totei de venir aparar leis interés particulars d’una partida ja ben sostenguda per totei lei compausantas de l’occitanisme desempuei dètz annadas.

Aisit, çò me diretz, de venir renar a l’après e de pas voler seguir aqueu grand movement d’estrambòrd. Leis acusacions de “faparenisme” e lei procès en marrida fe tardèron pas de gisclar sus lo fiu dei comentaris d’aqueu mèdia occitan… E pasmens, se preni l’exemple, a l’azard, de Marselha, cu venguèt discutir amb leis actors locaus per imaginar l’infima possibilitat de se venir passejar aicí? Cu definís quau son leis actors locaus representatius de la paraula occitana e aquelei qu’o son pas? Me sembla que lei mejans de se contactar e d’escambiar son a l’ora d’ara de bòn manejar e gaire costós per poder far a la lèsta un còmpte dei fòrças vivas que porrián donar de son temps per que capite ben aquesta manifestacion. Es possible d’imaginar cinc passacarrieras en dètz ans dins un país sensa ne’n far un dins sa ciutat mai poblada? Se pòu imaginar plusors manifestacions per aparar Alsàcia, Bretanha ò Catalonha sensa passar un solet còp per Estrasborg, Roazhon ò Barcelona?

Problèma de competéncia, bensai? Bota, devi ben avoar sus d’aqueu subjècte que conoissi pas lei critèris retenguts per lo Comitat Escondut per poder jutjar de la competéncia deis unei ò deis autres. Bensai qu’aqueu critèri ten pus de l’idèa tota facha que de l’analisi vertadiera, mai coma, per ma part e per la part de plusors personas que conoissi, fogueriam pas contactats per poder èstre avalorats, m’imagini que lo Comitat Escondut a seis aurelhas que trabalhan en secret.

Agueriam puei l’argument imparable de la localizacion. D’efiech, Montpelhier essent gaireben au centre geografic d’Occitània, coma Besièrs ò Carcassona, es mai aisit per totei lei personas d’en pertot d’i venir. Last but not least, l’estofant còdi dau trabalh impausa de temps de pausa ai menaires de carris e de lònguei distàncias farián créisser la tarifa dau viatge d’un biais excessiu.

Que volètz respòndre a tot aqueu bòn sens? Que la distància deuriá pas èstre un problèma per una mobilizacion amb un enjuòc tau que deuriá soslevar l’estrambòrd de totei leis occitans e demenir lei distàncias? D’efiech, amb leis economias fachas per leis associacions occitanas que s’atròban en Lengadòc Rosselhon despuei qu’existisson aquestei manifestacions, lo Comitat Escondut auriá pogut prepausar la mesa en plaça d’una caissa de solidaritat per ajudar nòstrei fraires de Gasconha ò de Lemosin per venir en Provença ò, evidentament, lo contrari. E mai, que pecat d’imaginar qu’aqueu grand recampament que deu portar naut e fòrt lo clam de tot un pòple siga entrepachat per l’abséncia de militantisme e lo corporatisme dei menaires de carris!

Evidentament, faliá ben causir un luòc de recampament. S’atròba justament que plusors vòtz s’enaucèron d’aicí d’ailà per prepausar de diferenteis apròchis rapòrt a aquelei manifestacions. Aquestei proposicions se basèron primier sus lei resultats obtenguts despuei leis autrei passacarrieras. E aquestei resultats son bensai bòns en Lengadòc (encara que l’exemple besierenc sembla d’o denegar…), son completament inexistents en Provença ò, aparentament, en Lemosin e Auvèrnha. Se podèm d’alhors pausar la question d’un vertadier bilanç de far despuei lo començament d’aquestei movements. La question dei subvencions e de sa creissença eventuala dins cada region, departament ò comuna occitana, es estada pausada e debatuda? L’argent public distribuit d’aqueu biais a crescut d’un biais omogèn dins totei lei regions occitanas ò pas? L’emplec en occitan e per l’occitan, l’educacion, la sociabilitat de la lenga an progressat? Aquestei donadas s’ameritarián d’èstre recampadas e comunicadas en totei leis actors dau movement occitan avans que de rampelar un còp de mai a un recampament que siam incapables per la màger part d’entre nosautres de saupre se i aguèt ò non de resultats significatius ai precedents.

Es evident que de regions occitanas an pres lo tren e que d’autres foguèron laissadas de caire. Doas possibilitats: far avans sensa elei ò assajar de leis ajudar per poder montar sus lo tren. Es la primiera possibilitat que foguèt causida per lo Comitat Escondut. Tant vau de s’arrancar la camba puslèu que de totei demorar arrapats au cai, çò me diretz… Pecat pasmens qu’aguèsson pas lo coratge d’o dire a de bòn puslèu de que demandar ais associatius que se despatolhan dins aquestei regions perdudas de se mobilizar per poder far créisser son pes pròche seis institucions localas.

Per se poder esparnhar d’acusacions de monopolizacion de la paraula occitana, porriam imaginar la mesa en plaça d’un Conseu Representatiu dau Pòble d’Òc, basat sus toteis lei compausantas institucionalas, politicas, civilas, culturalas, mediaticas, esportivas, etc… de la societat occitana e pas unicament virat devèrs la lingüistica coma o es ja lo Congrès.

Aqueu Conseu que recampariá bensai 300 personas se porriá acampar un còp l’an, dins una vila d’Occitània causida per rotacion e prene ansin de grandei decisions d’orientacions generalas rapòrt a l’occitanisme. Aqueu Conseu seriá dubèrt en totei lei sensibilitats, escotariá leis avejaires deis unei e deis autres, e prendriá sei decisions sus la basa d’una votacion de totei lei personas que representan sei sòcis.

Aqueu Conseu seriá, de fach, lo mai representatiu possible. Cada sòci constitutiu, segond lo nombre de sei pròpis sòcis ò son budget (aquò es evidentament pas la causa mai aisida de definir…), li porgiriá 1 a 5 representants. Aqueleis associacions porrián èstre causidas sus la basa d’una candidatura volontària, sus l’obligacion de pagar un escotisson de quauquei centenats d’euròs cada an per sèti de representacion per ajudar lo Consèu a foncionar sensa subvencions dirèctas e sus la signatura d’una carta de principis generaus per quant ai finalitats d’aqueu Conseu (definicion de çò qu’es la “nacionalitat” occitana, reconoissença de la lenga occitana e respècte de son unitat, modalitats de representativitat de cada sòci, etc…). Sei reünions e sei deliberacions serián publicas e seriá mandatat per sei compausantas per parlar d’una vòtz unenca dins nòstrei rapòrts generaus amb lei tres grandeis autoritats estatalas qu’a l’ora d’ara son mestressas dau territòri occitan. Cada sòci seriá puei de segur liure de servar son foncionament pròpi dins sei relacions mai estrechas amb sei partenaris institucionaus.

Aqueu Conseu, enfin, porriá votar un burèu compausat d’un president e d’encargats au desvolopament de domenis diversificats (cultura, educacion, espòrt, associacions, economia, mèdias, politica, etc.) per coordenar tant coma se pòu leis accions de sei diversèi compausantas e, mai que mai, poder far profechar cadun deis avançadas deis autres. Sa tòca principala seriá, de segur, d’endralhar e de seguir lei mejans d’intervencion globaus per far ausir la vòtz occitana dins sa totalitat.

E per donar lo primier greu a aqueu Conseu, perqué pas imaginar nòstrei doas institucions mai prestigiosas e panoccitanas, lo Felibrige e l’IEO, qu’establirián sa Carta de Valors, metrián en plaça un recensament deis associacions localas qu’òbran de pertot per aparar nòstre territòri e convidarián a un primier grand recampament d’aqueu Conseu d’aicí a un pareu d’annadas? Serián puei descargats de la tasca pesuga de representar, maugrat d’elei de còps, l’ensems dei sensibilitats occitanas e serà l’escasença, aqueu jorn de primier recampament, de metre en plaça un grand passacarriera a l’encòp revendicatiu e festiu per festejar l’arribada d’una fòrça representativa vertadiera dau pòble d’òc.

Tot aquò es evidentament ren que de proposicions mandadas a la lèsta. Me sembla pasmens qu’avem patit pron lei limits d’una manca de representativitat nacionala occitana vertadiera, e que pensar un novèu modèl s’amerita d’èstre chifrat. Avèm a disposicion de mejans d’escambis e de comunicacion coma jamai n’aviam aguts dins lo passat. La question de tornar pensar lo nòstre biais de foncionar me sembla pron legitima. Donar, de fach, la paraula en totei d’un biais que cada decision d’importància coma un rampèu per manifestar toteis ensems dins un ròdol definit siga lo mens contestabla possible.

Anem!