Qualques pistas de reflexion per un desvolopament durable

O sabèm totes, la societat es a cambiar. Lo mitan occitan, coma lo demai del monde, es al mitan de crisis : crisi economica, crisi del benevolat, crisi ecologica… Lo mitan associatiu es dins un periòde de transicion. Las subvencions baissan, lo monde an pas pus lo léser de s’implicar d’un biais regular e fisable… Es un modèle qu’es a morir.

Benlèu seriá lo moment per l’occitanisme de soscar a un autre sistèma, abans que siá tròp tard. Sabi qu’es totjorn dificile de se remetre en question, de cambiar sas abituds e d’inventar un novèl biais de far. Mas ai paur que siá aquò o la mòrt. Dins un detzenat d’annadas, quand lo monde associatiu desapareisserà, demorarà pas que çò qu’aurem creat a costat.

Per poder contunhar, per que la lenga nos subrevisca, avèm besonh dels jovents. Son eles que transmetràn la lenga dins un vintenat d’annadas, quand los autres i seràn pas pus. Son eles qu’an la vision de çò que serà deman, e los que bastisson l’avenidor. Mas pel moment, son pas eles que bastisson l’occitanisme. E ieu pensi pas que siá en causa d’un manca de volontat. Pensi qu’es un problèma intrinsèc a nòstre biais de foncionar.

Lo mitan occitan es un mitan prigondament democratic. Compausat en granda part per de personas eissidas de l’esquèrra seissanta-uèitarda, es estacat a las valors de la democracia. I a pas qu’a veire las AG, los vòtes a mans levadas, lo federalisme…

I a un sol problèma, que nosautres grands democratas semblam d’aver pas vist. I a tota una part dels actors del mitan occitan que, dins aquel sistèma, an pas drech a la paraula. Parli aquí dels salariats de las associacions, los que, fin finala, ne son uèi los actors màgers, amb vint a trenta-cinc oras per setmana al servici de la lenga, sens comptar las oras suplementàrias. Mas aqueles an pas cap de poder de decision al dintre de l’occitanisme.

E fin finala, lo modèle occitan de uèi es fait atal : los que decidisson del trabalh a far, del biais que lo trabalh serà fait e de las condicions dins las qualas lo trabalh serà fait son pas los que trabalhan. Perque los sols qu’an pas lo drech de vòte dins una associacion son los qu’i son emplegats. E es un foncionament que sembla anar de plan a totes los benevòles. Es la concepcion occitana de la democracia. D’unes penson, d’autres agisson.

Aquò, solide, pòt menar a de derivas. E lo mitan occitan es pas a l’abric, tan nòbla que siá la causa que defend. Ai vist de burèus, tròp luènhs del terrenc ont se trabalhava, encadenar marrida decision sus marrida decision, e de salariats desesperats qu’ensajavan de badas de far préner consciéncia de la situacion reala a lors decideires. Ai vist de salariats en batèsta contra lors decideires, perque pas un èra pus en capacitat d’escotar los autres. Ai vist de jovents – o mai sovent de joventas – ultrà qualificadas e motivadas tractadas coma d’adolescentas fenhantas e incapablas d’autonomia, que lors competéncias èran mespresadas a mai s’èran, solide, plan espleitadas. Uèi, la màger part d’aqueles ancians salariats trabalhan fòra lo mitan occitan, e i son pas pus – o i seràn pas mai – benevòles. Ieu ne soi pas estonat.

Dins lo mitan occitan, i a una casta decideira e una casta de pichonas mans. Mas se doblida sovent que las pichonas mans son necessàrias, e que son aquí per engatjament. Trabalhar dins l’occitanisme es pas un privilègi, es una situacion que demanda de sacrificis. Es quicòm qu’es pas aisit, a mai en temps de crisi ont las condicions de trabalhan se degradan. Son de monde qu’an causit de trabalhar per la causa, a mai s’aquò implicava un salari mai bas, de condicions de trabalh pas totjorn aisidas e una situacion professionala sovent precària.

Lor engatjament es nòble, e aqueles joves meritan lo respècte. Meritan d’èstre tractats coma d’egals pels als qual obeïsson. Enfin, pensi que meritan un pauc de fisança. Un jove amb una licéncia es capable d’autonomia. Es capable, e a lo drech, de prendre de decisions relativas a son trabalh.

Lo modèle associatiu tal coma es aplicat uèi es pas democratic. Cal inventar quicòm mai. I a de possibilitats : instaurar un sistèma ont los salariats an un drech de vòte sus las decisions del burèu ; far passar en SCOP las associacions qu’an d’emplegats…

Los salariats, eles, pòdon pas parlar, es per aquò qu’o fau uèi a lor plaça. Son sovent de salariats en contracte precari qu’aiman lor trabalh e lo vòlon gardar. Son de salariats que son dirèctament implicats per las causidas de foncionament de la casta dirigenta, que son pas forçadament d’acòrdi amb totas lors decisions, e qu’aimarián far ausir lor votz. Mas son salariats qu’an paur que lor CAE o lor CDD siá pas renovelat se prenon posicion publicament o al dintre de lor estructura emplegaira.

Pensi qu’an lo drech a la paraula, coma o aguèrem quand bastiguèrem aquelas associacions. Pensi qu’an lo drech de decidir de l’avenidor de l’occitan, qu’es tanben lor avenidor. Pensi que lor engatjament a pas meritat en responsa un foncionament que sembla mai – desencusatz se lo mot es un pauc fòrt – una oligarquia que la democracia. E ai paur qu’un jorn, nos venen demandar de comptes en disent : « N’i a pro d’èstre mespresats ».

Publicités

Participar

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l'aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l'aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l'aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l'aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s